Herkauwen

[Op de foto: biologisch melkveehouder Kees van Swieten in Stompwijk]

Ik was aan het zoeken of er nog iets te beleven was in Rotterdam dit weekend, ik moest toch die kant uit. Toch vreemd eigenlijk, die drang naar bezigheid, naar beleving. Zou dat iets uniek menselijks zijn? Of zoeken ook anderssoortige wezens naar manieren om sleur te bestrijden, iets om de gedachten te verzetten of om de verveling te verdrijven?

Gisteren werd ik rondgeleid door een koeienstal. Die beesten lopen tegenwoordig vrij rond, maar veel te beleven is er niet. De tijd gaat op aan eten, beetje rondlopen, ik denk dat ze elkaar wel wat in de gaten houden, een snuffel hier, een duw daar. En verder liggen ze maar wat te herkauwen. Het zijn kuddedieren, ze kennen angst en stress. Maar denken ze daar ook over, zou er verder nog wat omgaan in zo’n koeiekop? Dat ze iets denkt van Berta7 was niet aardig tegen me, of Annie23 is mijn beste vriendin, of ik wou dat ik naar buiten kon. Kan ze mijmeren over groen gras met boterbloemen of verliefd zijn op Sjaak4, het soort van herkauwen dat mensen eigen is?

Het is niet zo waarschijnlijk, dat een koe zulke reflectieve vermogens heeft. Kan een koe zich wel vervelen? Van varkens heb ik daar over gelezen, maar die heten intelligent te zijn, terwijl je zo dom kunt zijn als een koe. Aangenomen dat een koe zich verveelt; dan leidt dat toch niet tot een drang naar beleving cq. amusement of anderzijds tot neurotisch gedrag, voor zover ik weet. Het schiet me nu wel te binnen dan boeren soms muziek laten horen in de koeienstal en dat schijnt wel een effect te hebben. Maar of dat iets met beleving heeft te maken is vers twee. Dank je de koekoek dat een kudde rustiger is bij een bezonken Bach dan bij de herrie van hardrock, dat is toch nog wat anders dan heupwiegend meedeinen op een aanstekelijk ritme (zoals destijds in de reclame van domo-vla). Een koe heeft wel een beleving bij smaak. Gras is lekkerder dan hooi. Brokken zijn lekkerder dan gras en een koe lust ook niet alles wat haar voor de bek komt. Ze kan ook nieuwsgierig zijn en als ze kan kiezen, dan kiest ze voor het lekkerste eten en een comfortabel hooibedje. Ze is geen breinloze machine zoals de ‘cloaca’ van Wim Delvoye.

Maar verwachting, verlangen, dat komt niet in haar kop op, een koe neemt het leven zoals het komt. Maar dat maakt haar nog geen Stoïcijnse. Om te verlangen heb je een ander soort bewustzijn nodig, een bewustzijn met een voorstellingsvermogen. Het vermogen dus om een alternatief scenario, een virtuele realiteit, te projecteren voor het geestesoog. En om vervolgens manieren te bedenken om voorstellingen te realiseren in de werkelijkheid. Daarvoor hebben mensen ideeën en inspiratie nodig. En vandaar dus die drang naar beleving, toch wel een typisch menselijk trekje. Overigens een eigenschap die niet op één lijn is te stellen met het zoeken van afleiding, amusement of binge-watching om de verveling te verdrijven. Dan ben je in een gefantaseerde werkelijkheid blijven steken.